Istorija

Uplovi u kratku istorju raftinga, pešači stazom pređašnjih vremena i zaviri u tradicionalnu istoriju Foče.

Istorija Foče

25.06.2018.

Autor: Intellex

Foča se po prvi put u pisanim dokumentima spominje davne 1368. godine u "Dubrovačom arhivu". Dokumenti govore da je kroz ovaj grad prolazio karavanski "Dubrovački put", koji je povezivao Jadran sa severom zemlje.

Istorija beleži da su kroz Foču prolazili, zadržavali se kraće ili duže, Iliri, Tračani, Rimljani, Grci, Huni, Avari, Sloveni, Turci, Nemci, Austrijanci i mnogi drugi narodi.

Pronađeni predmeti materijalne kulture govore da su fočanski krajevi bili naseljeni još u neolitskom dobu. Kod Bakarevca (prema naselju Čelebići) pronađene su praistorijske gromile. Pretpostavlja se je da je tu (ili kod Ustikoline) bio rimski grad Berselum. Crteži pronađeni na zidu pećine Ledenjača nedaleko od naselja Miljevina, datiraju iz bronzanog doba, a u celokupnoj opštini Foče registrovano je više od 650 stećaka na raznim lokalitetima.

Na području današnje Foče nekada se nalazilo srpsko selo Radovina. U srednjem veku, tačnije do 1376. godine, Foča je bila u sastavu Raške države, a nakon toga je bila pod upravom Sandalja Hranića, koga nasleđuje Stjepan Kosača, poznatiji kao Herceg Stjepan, tokom čije se vladavine Foča pominje pod nazivom Hotča. Po odluci Narodne skupštine Republike Srpske, 1993. godine naziv Foče je promenjen u Srbinje, da bi od 2004. godine grad ponovo nazvan Foča.

U turskom periodu Foča je postala važan trgovački centar, jer se nalazila na raskršću puteva od istoka prema zapadu. U tom periodu u Foči su izgrađeni brojni karavan-saraji, trgovačke i zanatske radnje. Posebno se razvijalo zanatstvo koje se bavilo izradom predmeta od metala, kože, vune i drveta.

Austrougarska vlast se uglavnom bavila eksploatacijom rudnog i šumskog bogatstva, pa je za potrebe njihove eksploatacije izgrađeno više infrastrukturnih objekata, pre svega puteva, kao i poslovnih zgrada.

Svoj veliki doprinos borbi protiv okupacije i fašizma, Foča je dala i u Prvom i u Drugom svetskom ratu.

Prvi svetski rat

Sredinom avgusta 1914. godine uhapšeno je 180 Srba u Foči od strane austrougarske vojske. Od njih je presudom Vojnog prekog suda u Foči streljano 71 lice, a 24 osobe su internirane u Arad. Starci, žene i deca su se iz Foče i sreza tokom leta 1914. godine povukli sa crnogorskom vojskom, bojeći se odmazde. Od kraja decembra 1915. godine krenule su internacije srpske nejači u gornju Austriju, u logore. Tu je umrlo oko 2000 Srba interniraca, uglavnom žena i dece, usled zime, gladi i bolesti Srpske trupe, Kraljevine Srbije i Kraljevine Crne Gore oslobodile su Foču 9. septembra 1914. godine.

Drugi svetski rat

Foča je tokom Narodnooslobodilačke borbe, u periodu 20. januara do 10. maja 1942. godine, bila centar slobodne teritorije, nazivane i „Fočanska republika“, u kojoj je boravio Vrhovni štab Narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Jugoslavije, Centralni komitet KPJ i druge institucije Narodnooslobodilačkog pokreta. Tokom njihovog boravka u Foči su nastali i tzv „Fočanski propisi“, koji su bili veoma značajni za organizovanje pozadinsih organa i Narodnooslobodilačkih odbora na oslobođenoj teritoriji. U blizini i okolini Foče su se tokom 1943. godine odvijale bitke na Neretvi (20. januar – 1. april ) i Sutjesci (15. maj – 15. jun). Foča je konačno oslobođena 11. januara 1945. godine, od strane Šeste crnogorske udarne brigade.

Foča ima dugu turističku tradiciju. Prvi turisti stranci spuštali su se splavovima niz Drinu 1923. godine, kajak-sport organizovan je 1931. godine, a 70-tih godina prošlog veka Tjentište je posjećivalo više od 100 hiljada turista.

Danas je Foča jedno od najomiljenijih i najpopularnijih mesta za sve ljubitelje priode, raftinga i druženja na otvorenom.